Hiếm muộn thường được hiểu là chưa có thai sau 12 tháng quan hệ đều đặn không dùng biện pháp tránh thai, hoặc 6 tháng nếu người nữ từ 35 tuổi trở lên. Nên khám cả hai vợ chồng, vì nguyên nhân có thể ở nam, nữ hoặc cả hai, và nhiều trường hợp điều trị được.
Định nghĩa và mức độ phổ biến
Theo WHO, vô sinh là bệnh của hệ sinh sản, được xác định khi không có thai sau 12 tháng hoặc lâu hơn quan hệ không bảo vệ đều đặn. WHO ước tính khoảng 1 trong 6 người trưởng thành trên thế giới bị ảnh hưởng ở một thời điểm trong đời. Đây là vấn đề y khoa phổ biến, không phải lỗi của ai. Tình hình ở Việt Nam, đặc biệt vai trò của nam giới, được bàn ở hiếm muộn ở Việt Nam.
Khi nào nên khám sớm hơn
- Người nữ từ 35 tuổi trở lên: khám sau khoảng 6 tháng cố gắng; từ 40 tuổi có thể nên khám ngay.
- Chu kỳ rất không đều hoặc không có kinh.
- Có bệnh lý đã biết: buồng trứng đa nang, lạc nội mạc tử cung, viêm vùng chậu, u xơ tử cung.
- Từng phẫu thuật vùng bụng chậu hoặc điều trị ung thư.
- Người nam có bệnh tinh hoàn, từng chấn thương, thoát vị, quai bị biến chứng, hoặc có vấn đề cương hay xuất tinh.
Khám những gì
Bác sĩ hỏi tiền sử kinh nguyệt, thai kỳ, bệnh nền, thuốc, lối sống và đời sống tình dục của cả hai. Sau đó có thể làm các xét nghiệm đánh giá rụng trứng, ống dẫn trứng, tử cung và tinh dịch đồ ở nam; xem xét nghiệm đánh giá hiếm muộn ở nam và nữ. Nam giới nên được khám song song, vì khoảng một phần đáng kể các trường hợp có yếu tố nam.
Trong thời gian chờ
Duy trì quan hệ đều đặn mỗi hai đến ba ngày, bổ sung axit folic, hạn chế rượu và thuốc lá, giữ cân nặng hợp lý. Tránh áp lực “làm theo lịch” quá căng thẳng; hãy giữ sự gần gũi. Xem quan hệ ngày nào dễ thụ thai.
Chăm sóc tinh thần
Hiếm muộn có thể gây căng thẳng, buồn bã, tự trách và ảnh hưởng đến mối quan hệ. Hãy nói chuyện với nhau, tìm sự hỗ trợ từ người thân hoặc chuyên gia tâm lý. Bạn không đơn độc.
Khi nào nên đi khám ngay
Đau bụng dưới dữ dội, ra máu bất thường, không có kinh nhiều tháng, hoặc đau, sưng bìu ở nam giới. Bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn bác sĩ.
Hỏi: Chồng có cần đi khám không nếu vợ có kinh đều?
Có. Kinh đều ở người vợ không loại trừ vấn đề ở người chồng. Khám tinh dịch đồ là xét nghiệm đơn giản, ít tốn kém và nên làm sớm trong quá trình đánh giá. Khi cả hai cùng đi khám, bạn sẽ tiết kiệm thời gian.
Hỏi: Hiếm muộn có phải là do một người “có vấn đề” không?
Không nhất thiết. Khoảng một phần ba trường hợp có nguyên nhân ở nữ, một phần ba ở nam, phần còn lại ở cả hai hoặc không rõ nguyên nhân. Thay vì đổ lỗi, hãy xem đây là vấn đề y khoa cần giải quyết cùng nhau.
Tóm lại
Hãy đi khám sau 12 tháng cố gắng (6 tháng nếu từ 35 tuổi) và khám cả hai vợ chồng. Khi chưa dự định có con, bao cao su là lựa chọn bảo vệ linh hoạt; xem nhóm bao cao su.
