Thuốc tránh thai khẩn cấp (TTK) chỉ ngăn mang thai sau quan hệ không bảo vệ hoặc sự cố tránh thai; nó không phòng HIV hay STI và không phải biện pháp dùng thường xuyên. Bao cao su vẫn cần cho cả hai mục đích.
Thuốc hoạt động thế nào
Thuốc làm chậm hoặc ngăn rụng trứng, nên hiệu quả nhất khi dùng sớm trước khi trứng rụng. Nếu rụng trứng đã xảy ra, thuốc có thể kém hiệu quả. Thuốc không phải thuốc phá thai và không làm hại thai nếu bạn đã mang thai từ trước.
Thời gian và loại
Theo WHO và các hướng dẫn quốc tế:
- Levonorgestrel: dùng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 72 giờ (3 ngày); hiệu quả giảm dần theo thời gian.
- Ulipristal acetate: có thể dùng đến 120 giờ (5 ngày) tùy quy định từng nơi.
- Vòng tránh thai đồng đặt trong vòng 5 ngày: là phương pháp tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất, cần bác sĩ thực hiện.
Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để chọn loại phù hợp, nhất là nếu bạn thừa cân, đang dùng thuốc khác hay đang cho con bú.
Không phòng STI
Thuốc không ngăn lây HIV, giang mai, lậu, chlamydia, HPV, herpes… Nếu có nguy cơ, bạn cần xét nghiệm; với HIV, PEP trong 72 giờ có thể cần; xem PEP sau phơi nhiễm HIV và xét nghiệm STI.
Không dùng thay biện pháp thường xuyên
- Thuốc kém hiệu quả hơn các biện pháp tránh thai thường xuyên khi dùng đúng.
- Dùng nhiều lần có thể gây rối loạn kinh nguyệt tạm thời.
- Nếu bạn phải dùng thường xuyên, hãy tìm biện pháp phù hợp hơn; xem tổng quan biện pháp tránh thai.
Tác dụng phụ thường gặp
Buồn nôn, mệt, đau đầu, căng ngực, đau bụng nhẹ, rong huyết nhẹ; kinh nguyệt tháng sau có thể sớm hoặc muộn vài ngày. Nếu nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống, hỏi dược sĩ xem cần uống lại không.
Sau khi dùng
- Nếu kinh trễ hơn một tuần, hãy thử thai.
- Dùng bao cao su hoặc tránh quan hệ cho đến kỳ kinh tiếp theo hoặc đến khi bắt đầu biện pháp mới theo tư vấn.
- Nếu đau bụng dưới dữ dội hoặc chảy máu bất thường, đi khám vì có thể là thai ngoài tử cung.
Bao cao su vẫn là nền tảng
Dùng bao cao su đúng cách giúp giảm nguy cơ thai và STI cùng lúc; xem bao cao su có thật sự an toàn 100% và nhóm tình dục an toàn và bôi trơn. Khi có sự cố, xem bao cao su tuột hoặc rách giữa chừng.
Khi nào nên đi khám
Hãy gặp bác sĩ nếu bạn muốn đặt vòng khẩn cấp, bị dị ứng, đau bụng dữ dội, hoặc mất kinh sau khi dùng. Với nguy cơ HIV, đến cơ sở y tế ngay.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc có ảnh hưởng khả năng sinh sản sau này? Theo WHO, không có bằng chứng cho thấy ảnh hưởng lâu dài đến khả năng sinh sản.
Dùng thuốc khi đang cho con bú được không? Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để chọn loại phù hợp.
Tóm lại
Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ ngừa thai, không phòng STI và không thay biện pháp thường xuyên. Dùng càng sớm càng tốt và tiếp tục dùng bao cao su.
