Khô âm đạo rất phổ biến, ở mọi lứa tuổi, và thường cải thiện được bằng gel bôi trơn, kem dưỡng ẩm âm đạo hoặc điều trị theo nguyên nhân. Đừng chịu đựng im lặng nếu quan hệ bị đau.
Vì sao âm đạo ẩm
Âm đạo được giữ ẩm nhờ dịch tiết từ thành âm đạo và cổ tử cung, phụ thuộc nhiều vào estrogen và mức độ hưng phấn. Khi estrogen giảm hoặc kích thích chưa đủ, âm đạo ít dịch, mỏng và dễ tổn thương.
Nguyên nhân theo giai đoạn
- Tuổi sinh sản: chưa đủ dạo đầu, căng thẳng, mệt mỏi, thuốc tránh thai nội tiết ở một số người, thuốc kháng histamine, một số thuốc chống trầm cảm, hút thuốc, thụt rửa âm đạo.
- Sau sinh và cho con bú: estrogen thấp khiến khô, xem quan hệ sau sinh.
- Tiền mãn kinh, mãn kinh: estrogen giảm gây teo và khô âm đạo, nằm trong “hội chứng niệu – sinh dục của mãn kinh”, xem tiền mãn kinh và mãn kinh và sức khỏe tình dục tuổi mãn kinh.
- Điều trị ung thư, cắt buồng trứng, mãn kinh sớm.
- Bệnh lý khác: hội chứng Sjögren, tiểu đường, viêm âm đạo.
Dấu hiệu
Khô, rát, ngứa, đau hoặc chảy máu nhẹ khi quan hệ, tiểu buốt, nhiễm trùng tiểu hay tái phát. Xem đau khi quan hệ ở phụ nữ và hỏi đáp khô rát khi gần gũi.
Giảm khó chịu thế nào
- Gel bôi trơn khi quan hệ: ưu tiên gốc nước, dùng được với bao cao su latex. Thoa lượng vừa đủ ở cửa âm đạo và trên bạn tình, thêm khi cần. Tìm hiểu ở gel bôi trơn gốc nước, silicone hay gốc dầu. Bạn có thể xem gel bôi trơn và sản phẩm tình dục an toàn.
- Kem dưỡng ẩm âm đạo (vaginal moisturizer): dùng đều đặn vài lần mỗi tuần, không chỉ lúc quan hệ, để cải thiện độ ẩm nền.
- Dạo đầu lâu hơn, để cơ thể có thời gian tiết dịch.
- Tránh chất gây kích ứng: xà phòng thơm, nước hoa vùng kín, thụt rửa.
- Bỏ thuốc lá, giữ cân nặng hợp lý, uống đủ nước.
- Hoạt động tình dục đều đặn giúp duy trì lưu thông máu đến vùng này.
Điều trị do bác sĩ chỉ định
Với khô do mãn kinh, estrogen dùng tại chỗ (kem, viên, vòng đặt âm đạo) với liều thấp thường hiệu quả và có hấp thụ toàn thân rất ít, nhưng cần bác sĩ đánh giá, đặc biệt nếu bạn có tiền sử ung thư vú hoặc bệnh liên quan nội tiết. Ngoài ra còn các lựa chọn không phải estrogen. Nếu nguyên nhân là thuốc, bác sĩ có thể điều chỉnh.
Những lưu ý khi chọn gel
- Chọn gel ít hương liệu và chất tạo ấm, tạo mát nếu da nhạy cảm.
- Gel gốc dầu làm hỏng bao cao su latex.
- Ngừng dùng nếu rát, ngứa và đổi loại.
- Gel không thay thế điều trị khi khô do bệnh.
Khi nào nên đi khám
Hãy gặp bác sĩ phụ khoa nếu khô kéo dài, đau khi quan hệ dù đã dùng gel, chảy máu bất thường (nhất là sau mãn kinh hoặc sau quan hệ), tiểu buốt lặp lại, khí hư lạ hoặc ngứa rát, xem ra máu âm đạo giữa kỳ hoặc sau quan hệ. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
Tóm lại
Khô âm đạo phổ biến và giải quyết được. Hãy dùng gel gốc nước khi quan hệ, dưỡng ẩm đều đặn và hỏi bác sĩ khi kéo dài hoặc gây đau.
