Nhiều phụ nữ vẫn có đời sống tình dục thỏa mãn sau mãn kinh, và các triệu chứng như khô, đau khi quan hệ có thể điều trị được. Đừng nghĩ đó là điều phải chịu đựng.
Cơ thể thay đổi thế nào
Estrogen giảm làm thành âm đạo mỏng, khô, kém đàn hồi, pH thay đổi, dễ viêm và nứt. Cơ sàn chậu yếu hơn. Tập hợp các thay đổi này gọi là hội chứng niệu – sinh dục của mãn kinh, gây khô, rát, đau khi quan hệ, tiểu buốt, nhiễm trùng tiểu tái phát. Ham muốn có thể giảm vì nội tiết, giấc ngủ kém, bốc hỏa, tâm trạng, thuốc, sức khỏe bạn đời và mối quan hệ. Xem tiền mãn kinh và mãn kinh.
Những cách giảm khó chịu
- Gel bôi trơn khi quan hệ: ưu tiên gốc nước, thoa nhiều hơn bình thường; dùng được với bao cao su latex. Tham khảo gel bôi trơn và sản phẩm tình dục an toàn và gel bôi trơn gốc nước, silicone hay gốc dầu.
- Kem dưỡng ẩm âm đạo dùng đều vài lần mỗi tuần, giúp duy trì độ ẩm nền, xem khô âm đạo.
- Dạo đầu lâu hơn, cho cơ thể đủ thời gian.
- Hoạt động tình dục đều đặn, hoặc tự kích thích, giúp duy trì lưu thông máu và độ đàn hồi.
- Tập cơ sàn chậu, xem bài tập Kegel cho nữ.
- Tránh chất kích ứng: xà phòng thơm, thụt rửa, nước hoa vùng kín.
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu, giữ vận động.
Điều trị do bác sĩ chỉ định
- Estrogen tại chỗ liều thấp (kem, viên, vòng đặt âm đạo): thường hiệu quả với khô và đau, hấp thụ toàn thân rất ít; cần hỏi bác sĩ, đặc biệt nếu bạn có tiền sử ung thư vú hoặc ung thư phụ thuộc nội tiết.
- Một số thuốc khác không phải estrogen (như ospemifene hoặc DHEA đặt âm đạo ở một số nơi), theo chỉ định.
- Liệu pháp hormone toàn thân cho triệu chứng nặng, bốc hỏa, sau cân nhắc kỹ lợi ích – rủi ro.
- Vật lý trị liệu sàn chậu khi đau do cơ căng.
- Tư vấn tình dục khi ham muốn giảm, xem ham muốn thấp ở phụ nữ.
Tránh thai và STI sau mãn kinh
Rụng trứng có thể còn xảy ra trong giai đoạn quanh mãn kinh. Các hướng dẫn thường khuyên tiếp tục tránh thai cho đến 12 tháng sau kỳ kinh cuối nếu trên 50 tuổi, hoặc 24 tháng nếu dưới 50 tuổi (theo NHS). Nguy cơ STI vẫn còn, và niêm mạc mỏng làm dễ tổn thương, nên với bạn tình mới, hãy dùng bao cao su.
Nói chuyện với bạn đời
Chia sẻ rằng cơ thể bạn đang thay đổi, bạn cần thêm thời gian và bôi trơn, giúp cả hai bớt hiểu lầm. Thân mật không chỉ là thâm nhập; mơn trớn, massage cũng là cách gần gũi. Xem cách mở lời về nhu cầu riêng tư với bạn đời. Và với bạn đời nam, xem tuổi tác và sinh lý nam.
Khi nào nên đi khám
Hãy gặp bác sĩ nếu đau khi quan hệ kéo dài, chảy máu âm đạo sau mãn kinh (luôn cần kiểm tra, xem ra máu âm đạo giữa kỳ hoặc sau quan hệ), tiểu buốt lặp lại, khí hư lạ, giảm ham muốn gây phiền muộn, hoặc tâm trạng buồn kéo dài. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
Tóm lại
Mãn kinh không có nghĩa là hết đời sống tình dục. Dùng gel và kem dưỡng ẩm, hỏi bác sĩ về estrogen tại chỗ và trò chuyện với bạn đời để thích nghi.
