Co thắt âm đạo là phản xạ co cơ không tự chủ ở cửa âm đạo khiến thâm nhập gây đau hoặc không thực hiện được; đây là tình trạng thật, không phải do “tưởng tượng” hay lỗi của bạn, và có thể điều trị hiệu quả. Đừng cố gượng ép.
Nó là gì
Khi cơ sàn chậu quanh âm đạo tự co chặt để “phòng vệ”, việc đưa vào (tampon, ngón tay, khám phụ khoa, quan hệ) trở nên đau hoặc không thể. Một số người chỉ gặp với quan hệ, số khác gặp cả với tampon hay khám. Phản xạ này là phản ứng của cơ thể với nỗi sợ đau, không do ý muốn.
Nguyên nhân thường gặp
- Nỗi sợ và lo âu về đau hoặc quan hệ, bắt đầu từ trải nghiệm đau trước đó.
- Chấn thương tâm lý, như bạo lực tình dục hoặc giáo dục tiêu cực về tình dục.
- Đau có nguyên nhân thể chất: viêm nhiễm, khô âm đạo, sẹo, lạc nội mạc, sau sinh, mãn kinh, xem đau khi quan hệ ở phụ nữ và khô âm đạo.
- Căng thẳng trong mối quan hệ.
- Đôi khi không xác định được nguyên nhân.
Dấu hiệu
Đau rát, cảm giác “bị chặn” hoặc “đụng tường” khi thử đưa vào; cơ căng, thắt chặt không điều khiển được; né tránh quan hệ hoặc khám phụ khoa; lo âu khi nghĩ đến thân mật. Tình trạng khác với chỉ bị đau do khô, nhưng hai tình trạng có thể song hành.
Chẩn đoán
Bác sĩ hỏi bệnh sử, khám nhẹ nhàng (bạn có quyền dừng bất cứ lúc nào) để loại trừ nguyên nhân thể chất như nhiễm trùng, bất thường giải phẫu, lạc nội mạc. Không cần “ép” khám nếu bạn chưa sẵn sàng; hãy nói với bác sĩ.
Điều trị
Phần lớn phụ nữ cải thiện rõ khi điều trị đúng cách:
- Liệu pháp tâm lý/tình dục (như CBT): giải quyết nỗi sợ, thay đổi suy nghĩ, kỹ thuật thư giãn.
- Vật lý trị liệu sàn chậu: học cách nhận biết và thư giãn cơ.
- Giãn dần từng bước (dụng cụ giãn âm đạo – dilator): dùng từ nhỏ đến lớn, theo hướng dẫn chuyên gia, ở tốc độ bạn thấy thoải mái.
- Gel bôi trơn: giúp giảm ma sát và khó chịu, nhưng không giải quyết nguyên nhân co thắt. Dùng gốc nước, xem gel bôi trơn gốc nước, silicone hay gốc dầu và gel bôi trơn, sản phẩm tình dục an toàn.
- Điều trị bệnh nền nếu có.
- Tập thở sâu, thư giãn toàn thân trước thân mật.
Điều bạn và bạn đời có thể làm
- Nói chuyện cởi mở, không đổ lỗi; bạn đời nên kiên nhẫn, không ép.
- Mở rộng định nghĩa thân mật: ôm, mơn trớn, các hoạt động không thâm nhập vẫn là gần gũi.
- Bạn kiểm soát nhịp độ: bạn quyết định khi nào và đến đâu.
- Cùng gặp chuyên gia nếu cần. Xem cách mở lời về nhu cầu riêng tư với bạn đời.
- Với các bài tập sàn chậu, hãy hỏi chuyên viên trước; trong co thắt, vấn đề thường là cơ quá căng, nên mục tiêu là thư giãn. Xem bài tập Kegel cho nữ.
Khi nào nên đi khám
Hãy gặp bác sĩ phụ khoa, chuyên gia vật lý trị liệu sàn chậu hoặc chuyên gia tình dục nếu bạn đau hoặc không thể quan hệ, đặt tampon hoặc khám phụ khoa; khi đau kèm chảy máu, khí hư lạ, sốt, hoặc nếu bạn từng bị tổn thương tình dục. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
Tóm lại
Co thắt âm đạo là phản xạ cơ thể, không phải lỗi của bạn, và điều trị có hiệu quả. Hãy đi chậm, nói chuyện cởi mở và tìm chuyên gia hỗ trợ.
