Ung thư cổ tử cung là một trong số ít loại ung thư có thể phòng ngừa và phát hiện sớm. Bài viết này dùng số liệu và thông tin từ Bộ Y tế và các văn bản chính thức tại Việt Nam.
Gánh nặng tại Việt Nam
Theo Bộ Y tế, dựa trên GLOBOCAN, năm 2022 Việt Nam ước tính có 4.612 phụ nữ mắc mới ung thư cổ tử cung và 2.571 trường hợp tử vong. Trên toàn thế giới cùng năm có 662.301 ca mắc mới và 348.874 ca tử vong; ung thư cổ tử cung đứng thứ 4 về số ca mắc mới ở nữ giới.
Văn bản Kế hoạch hành động quốc gia nêu rằng dù có thể dự phòng và phát hiện sớm, bệnh vẫn có tỷ lệ mắc và tử vong cao ở phụ nữ Việt Nam.
HPV và vaccine
VnExpress, dẫn lời chuyên gia, cho biết hiện Việt Nam có hai loại vaccine HPV: 4 chủng và 9 chủng. Vaccine 4 chủng bảo vệ chống HPV type 16 và 18 (gây khoảng 70% ca ung thư cổ tử cung) cùng type 6 và 11 (gây khoảng 90% ca sùi mào gà). Vaccine 9 chủng thêm type 31, 33, 45, 52, 58, liên quan khoảng 20% ca ung thư cổ tử cung còn lại, và có thể tiêm cho cả nam lẫn nữ.
Theo Bộ Y tế, vaccine HPV được cung cấp dưới dạng dịch vụ tại Việt Nam từ năm 2009.
Tiêm chủng miễn phí từ 2026
Theo Bộ Y tế, vaccine HPV đã được đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 2026, giai đoạn đầu thí điểm miễn phí cho bé gái 11 tuổi tại bốn địa phương: Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Giai đoạn 2026–2028, dự kiến khoảng 18.000 trẻ mỗi năm hưởng chính sách; diện triển khai có thể mở rộng sau.
Mục tiêu toàn cầu
Chiến lược của Đại hội đồng Y tế thế giới (2020) đặt mục tiêu 90–70–90 vào năm 2030: 90% trẻ em gái tiêm đủ vaccine HPV trước 15 tuổi; 70% phụ nữ được sàng lọc bằng phương pháp hiệu năng cao ở tuổi 35 và lặp lại khi 45; và 90% phụ nữ có bệnh được điều trị (theo văn bản Bộ Y tế).
Sàng lọc
Chương trình sàng lọc ở mỗi nước khác nhau. Ví dụ, NHS mời phụ nữ 25–64 tuổi sàng lọc 5 năm một lần, nhưng đó là chính sách của Anh. Để biết lịch sàng lọc phù hợp với bạn tại Việt Nam, hãy hỏi bác sĩ phụ khoa hoặc cơ sở y tế dự phòng.
Khi nào nên đi khám
- Chưa từng khám phụ khoa hoặc sàng lọc cổ tử cung: hãy hỏi bác sĩ về lịch khám phù hợp.
- Ra máu giữa kỳ, sau quan hệ hoặc sau mãn kinh.
- Muốn tìm hiểu về tiêm vaccine HPV cho bản thân hoặc con.
Bài viết chỉ mang tính thông tin giáo dục, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay điều trị của bác sĩ. Nếu bạn có triệu chứng bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.
