Vaccine HPV là một trong những cách hiệu quả nhất để phòng ung thư cổ tử cung và mụn cóc sinh dục, và hiệu quả nhất khi tiêm trước khi có quan hệ tình dục. Tuy vậy, bạn vẫn có thể được lợi ích nếu tiêm muộn hơn.
Vaccine HPV bảo vệ khỏi điều gì
HPV là virus phổ biến, lây qua tiếp xúc da – da vùng sinh dục. Một số týp nguy cơ cao (như 16 và 18) gây phần lớn ung thư cổ tử cung, và còn liên quan ung thư âm đạo, âm hộ, hậu môn, vòm họng. Các týp 6 và 11 gây mụn cóc sinh dục. Vaccine nhắm vào các týp này; một số loại bảo vệ nhiều týp hơn. Xem ung thư cổ tử cung và HPV.
Độ tuổi khuyến cáo
- WHO: nhóm ưu tiên là bé gái 9–14 tuổi; cho phép lịch 1 hoặc 2 liều ở lứa tuổi này.
- CDC (Mỹ): tiêm thường quy ở tuổi 11–12 (bắt đầu từ 9 tuổi), tiêm bù đến 26 tuổi nếu chưa tiêm đủ. Với 27–45 tuổi, quyết định dựa trên trao đổi với bác sĩ vì lợi ích ít hơn do nhiều người đã tiếp xúc với virus.
- Số liều: thường 2 liều nếu bắt đầu trước 15 tuổi, 3 liều nếu từ 15 tuổi trở lên (theo CDC).
Tại Việt Nam, loại vaccine, độ tuổi chỉ định và giá phụ thuộc vào cơ sở tiêm chủng và quy định hiện hành, hãy hỏi trực tiếp nơi tiêm.
Đã quan hệ tình dục thì sao?
Vẫn có thể tiêm. Vaccine không chữa nhiễm HPV hiện có, nhưng bảo vệ khỏi các týp bạn chưa nhiễm. Không bắt buộc xét nghiệm HPV trước khi tiêm.
Tác dụng phụ và chống chỉ định
Thường gặp: đau, đỏ, sưng tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, đau đầu, mệt, chóng mặt; hết sau vài ngày. Dị ứng nặng rất hiếm. Không tiêm khi dị ứng nặng với liều trước hoặc thành phần vaccine; hoãn khi đang ốm nặng. Không khuyến cáo tiêm khi đang mang thai; nếu phát hiện có thai trong lúc đang tiêm, hãy hoàn tất sau sinh và báo bác sĩ. Cho con bú có thể tiêm theo hướng dẫn.
Quan trọng: tiêm xong vẫn cần tầm soát
Vaccine không bảo vệ khỏi mọi týp HPV, nên vẫn cần xét nghiệm cổ tử cung đúng lịch, xem Pap và xét nghiệm HPV khác nhau thế nào và khám phụ khoa định kỳ. Vaccine cũng không phòng các STI khác và mang thai, nên cần dùng bao cao su khi có nguy cơ. Cách phòng ngừa tổng hợp: tiêm vaccine, tầm soát định kỳ, bao cao su, không hút thuốc. Bạn có thể xem nhóm sản phẩm chăm sóc, vệ sinh cho vệ sinh hằng ngày; sản phẩm không có tác dụng phòng HPV.
Còn nam giới thì sao?
Vaccine cũng có lợi cho nam, xem tiêm ngừa HPV cho nam giới. Khi cả hai cùng được bảo vệ, nguy cơ lây truyền giảm.
Khi nào nên đi khám
Hãy gặp bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch phù hợp. Đi khám nếu ra máu bất thường, khí hư lạ kéo dài, nốt sần, mụn cóc ở vùng kín, đau vùng chậu, hoặc đến hạn tầm soát. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
Tóm lại
Tiêm HPV sớm, đủ liều, vẫn tầm soát cổ tử cung định kỳ và dùng bao cao su khi cần là bộ ba phòng ngừa hiệu quả.
