Thuốc nội tiết là thuốc chứa hoặc tác động lên hormone, có thể thay đổi chu kỳ, kinh nguyệt và khả năng sinh sản. Chúng cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi; tự mua và dùng có thể gây rối loạn chu kỳ, huyết khối hoặc che dấu bệnh nền.
Thuốc nội tiết là gì
Đây là nhóm thuốc gồm estrogen, progestogen, thuốc tránh thai nội tiết, thuốc điều hòa kinh, thuốc kích thích rụng trứng, thuốc điều trị liên quan tuyến giáp hoặc buồng trứng, và liệu pháp hormone cho giai đoạn mãn kinh. Mỗi nhóm có chỉ định và nguy cơ khác nhau, nên không thể dùng thay thế nhau.
Ảnh hưởng đến chu kỳ
Nhiều thuốc nội tiết làm kinh nguyệt đều hơn, nhẹ hơn hoặc ít hơn, nhưng đây là tác động của thuốc chứ không phải chữa nguyên nhân gây rối loạn. Khi ngừng thuốc, chu kỳ có thể quay lại như trước, kể cả không đều nếu có nguyên nhân nền như buồng trứng đa nang. Một số thuốc có thể gây ra máu lấm tấm hoặc mất kinh; xem tác dụng phụ thuốc tránh thai.
Những rủi ro của việc tự dùng
Thuốc nội tiết chứa estrogen có thể tăng nguy cơ huyết khối ở người có yếu tố nguy cơ, như hút thuốc, tuổi cao, béo phì, tiền sử huyết khối hoặc đau nửa đầu có tiền triệu. Dùng sai liều hoặc sai thời điểm có thể làm rối loạn chu kỳ nhiều hơn. Thuốc nội tiết mua trôi nổi hoặc quảng cáo “điều hòa kinh nguyệt”, “làm đẹp” có thể không đúng thành phần. Đừng tự dùng thuốc để trì hoãn hoặc kích kinh khi chưa hỏi bác sĩ.
Khi nào cần dùng và theo dõi
Bác sĩ cân nhắc thuốc nội tiết khi có chỉ định như tránh thai, kinh nhiều, đau bụng kinh nặng, buồng trứng đa nang, lạc nội mạc, triệu chứng mãn kinh nặng, hoặc điều trị hiếm muộn. Họ sẽ hỏi tiền sử, đo huyết áp, và hẹn tái khám. Xem tiền mãn kinh và mãn kinh để hiểu thêm về liệu pháp hormone ở giai đoạn này.
Nếu chu kỳ rối loạn
Trước khi dùng thuốc, nên tìm nguyên nhân: căng thẳng, thay đổi cân nặng, bệnh tuyến giáp, buồng trứng đa nang, thuốc đang dùng hoặc mang thai; xem trễ kinh, chậm kinh: nguyên nhân thường gặp. Điều trị nguyên nhân thường quan trọng hơn chỉ làm cho kinh đến đúng hạn.
Thuốc nội tiết và khả năng có thai. Thuốc tránh thai nội tiết không gây vô sinh vĩnh viễn; nhưng thuốc khác như một số thuốc tiêm có thể làm chậm khả năng có thai trở lại. Thuốc kích thích rụng trứng cần theo dõi siêu âm vì nguy cơ đa thai. Xem kế hoạch có con.
Khi nào nên đi khám
Chu kỳ thay đổi bất thường kéo dài, ra máu nhiều, đau ngực, khó thở, đau chân một bên, đau đầu dữ dội hoặc rối loạn thị giác khi đang dùng thuốc nội tiết. Bài này không thay thế tư vấn bác sĩ.
Tóm lại
Thuốc nội tiết cần chỉ định và theo dõi của bác sĩ; không tự mua dùng để điều chỉnh chu kỳ. Nếu chưa muốn có thai và cần biện pháp không dùng hormone, xem nhóm bao cao su.
