Herpes sinh dục do virus herpes simplex (HSV-1 hoặc HSV-2) rất phổ biến và nhiều người mang virus mà không biết. Bệnh không chữa khỏi hoàn toàn nhưng kiểm soát được, và đa số người nhiễm sống bình thường.
Triệu chứng
- Lần đầu: mụn nước, loét đau ở vùng sinh dục, hậu môn hoặc đùi, có thể kèm sốt, đau cơ, sưng hạch, tiểu buốt, thường xuất hiện sau vài ngày đến vài tuần.
- Tái phát: thường nhẹ hơn, có thể có cảm giác ngứa, rát, nhói trước khi nổi mụn.
- Nhiều người không triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ nên bị nhầm với kích ứng, nấm hay mụn nhọt.
Cách lây
Qua tiếp xúc da hoặc niêm mạc với vùng có virus, kể cả khi không thấy tổn thương (virus có thể được “thải” không triệu chứng). HSV-1, thường gây mụn rộp quanh miệng, có thể lây sang sinh dục khi quan hệ bằng miệng; xem quan hệ bằng miệng an toàn.
Chẩn đoán
Bác sĩ có thể lấy dịch từ tổn thương để xét nghiệm PCR hoặc cấy, chính xác nhất khi lấy ngay lúc có mụn nước. Xét nghiệm máu tìm kháng thể có thể giúp trong một số trường hợp nhưng cần được bác sĩ giải thích.
Điều trị
Thuốc kháng virus như acyclovir, valacyclovir giúp rút ngắn đợt bệnh, giảm triệu chứng, và dùng hằng ngày có thể giảm tái phát và nguy cơ lây. Không có thuốc làm virus biến mất. Hãy trao đổi với bác sĩ để chọn phác đồ phù hợp. Chườm mát, mặc đồ rộng, rửa nhẹ bằng nước sạch và giữ khô vùng loét giúp dễ chịu.
Sống chung và giảm nguy cơ lây
- Không quan hệ khi có triệu chứng hoặc dấu hiệu báo trước (ngứa, rát).
- Dùng bao cao su thường xuyên: giảm nguy cơ lây nhưng không loại bỏ hoàn toàn.
- Thuốc kháng virus dùng hằng ngày giúp giảm nguy cơ lây cho bạn tình chưa nhiễm.
- Nói chuyện với bạn tình: đây là bệnh rất phổ biến, việc nói ra giúp hai người cùng quyết định.
- Giảm yếu tố khởi phát: ngủ đủ, quản lý căng thẳng, tránh ánh nắng mạnh khi có tiền sử.
Mang thai
Nếu bạn có herpes và đang mang thai, hãy báo bác sĩ sản khoa để được theo dõi; nguy cơ lây sang trẻ sơ sinh cao nhất khi mẹ nhiễm lần đầu gần ngày sinh.
Tâm lý
Nhiều người thấy xấu hổ hoặc lo lắng khi biết mình nhiễm. Hãy nhớ đây là tình trạng thường gặp, không đồng nghĩa với việc bạn “bẩn” hay có lỗi. Chia sẻ với bác sĩ hoặc nhóm hỗ trợ giúp giảm gánh nặng tâm lý.
Để giảm nguy cơ lây, bạn có thể tham khảo bao cao su trong nhóm tình dục an toàn và bôi trơn.
Khi nào nên đi khám
Khi có mụn nước hoặc loét ở vùng kín lần đầu, tái phát nhiều, đau dữ dội, sốt, khó tiểu, hoặc bạn đang mang thai. Xem tổng quan ở các bệnh lây qua đường tình dục.
Câu hỏi thường gặp
Mụn rộp có ảnh hưởng chuyện sinh con? Có thể cần theo dõi đặc biệt; hãy báo bác sĩ sản khoa để được hướng dẫn sinh phù hợp.
Có kết hôn bình thường được không? Có; nhiều cặp sống bình thường với herpes nhờ thuốc và thói quen an toàn.
Tóm lại
Herpes sinh dục phổ biến, kiểm soát được bằng thuốc kháng virus và thói quen an toàn. Nói thật với bạn tình, dùng bao cao su và gặp bác sĩ giúp sống chung bình thường.
