Lạc nội mạc tử cung có thể làm giảm khả năng có thai vì gây viêm, dính vùng chậu và ảnh hưởng buồng trứng hoặc ống dẫn trứng, nhưng nhiều phụ nữ mắc bệnh vẫn có thai tự nhiên hoặc với hỗ trợ. Hướng xử trí tùy mức độ bệnh, tuổi và mong muốn có con.
Bệnh làm khó có thai bằng cách nào
Ở lạc nội mạc tử cung, mô giống niêm mạc tử cung phát triển ngoài tử cung, như ở buồng trứng, phúc mạc, ống dẫn trứng. Tình trạng này có thể gây viêm mạn tính, dính làm biến dạng giải phẫu, u nang lạc nội mạc ở buồng trứng ảnh hưởng dự trữ buồng trứng, và có thể ảnh hưởng chất lượng trứng và khả năng làm tổ. Mức độ ảnh hưởng khác nhau nhiều giữa mỗi người; bệnh nhẹ vẫn có thể có thai. Bài lạc nội mạc tử cung giải thích kỹ hơn về bệnh.
Dấu hiệu gợi ý
Đau bụng kinh dữ dội tăng dần, đau vùng chậu mạn tính, đau khi quan hệ, đau khi đi tiêu hoặc đi tiểu trong kỳ kinh, kinh nhiều, và chưa có thai sau một thời gian. Tuy nhiên có người bị lạc nội mạc mà không đau, và chỉ phát hiện khi đi khám hiếm muộn. Đau khi quan hệ có nhiều nguyên nhân, xem đau khi quan hệ ở phụ nữ.
Chẩn đoán
Bác sĩ hỏi bệnh sử, khám phụ khoa, siêu âm (có thể thấy u nang lạc nội mạc), đôi khi chụp cộng hưởng từ. Chẩn đoán chắc chắn có thể cần nội soi ổ bụng, thường kết hợp điều trị cùng lúc nếu cần. Bác sĩ cũng đánh giá yếu tố khác của hiếm muộn như tinh dịch đồ và ống dẫn trứng; xem xét nghiệm đánh giá hiếm muộn.
Hướng xử trí khi muốn có thai
- Thuốc nội tiết giúp giảm đau nhưng thường không giúp có thai khi đang dùng, vì hầu hết làm ngưng rụng trứng; chúng dùng khi chưa muốn có con.
- Phẫu thuật nội soi có thể gỡ dính, cắt tổn thương, và có thể tăng cơ hội có thai ở một số trường hợp, đặc biệt bệnh nhẹ đến trung bình, nhưng cần cân nhắc ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng nếu có u nang.
- IUI có kích thích rụng trứng có thể là lựa chọn ở bệnh nhẹ.
- IVF thường được cân nhắc khi bệnh nặng, ống dẫn trứng tổn thương, tuổi cao hoặc đã thất bại với các cách khác; xem IUI và IVF.
Không có cách điều trị nào đảm bảo; kế hoạch cần cá nhân hóa.
Thời gian là yếu tố quan trọng. Vì dự trữ buồng trứng giảm theo tuổi và có thể giảm thêm do bệnh, người bị lạc nội mạc và muốn có con nên trao đổi sớm với bác sĩ thay vì chờ lâu, nhất là khi từ 35 tuổi trở lên.
Chăm sóc bản thân
Kiểm soát đau theo hướng dẫn bác sĩ, tránh thuốc lá và rượu, giữ cân nặng hợp lý, và tìm sự hỗ trợ tinh thần. Hiếm muộn cùng đau mạn tính là gánh nặng lớn; đừng ngại tìm chuyên gia tâm lý.
Khi nào nên đi khám
Đau bụng kinh ngày càng nặng, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ, kinh nhiều, hoặc chưa có thai sau 12 tháng (6 tháng nếu từ 35 tuổi). Bài này không thay thế tư vấn bác sĩ.
Tóm lại
Lạc nội mạc tử cung có thể ảnh hưởng khả năng có thai nhưng nhiều người vẫn có thai; hãy khám sớm và chọn hướng xử trí cùng bác sĩ. Khi chưa muốn có con, tham khảo nhóm bao cao su cho quan hệ an toàn.
