Nhiều bệnh lây qua đường tình dục (STI) ở nam giới không có triệu chứng, vì vậy không thấy biểu hiện không có nghĩa là an toàn. Xét nghiệm đúng lúc và dùng bao cao su đúng cách là hai biện pháp quan trọng nhất.
Các bệnh thường gặp
- Lậu và Chlamydia: có thể gây tiểu buốt, tiết dịch từ lỗ tiểu (trong, vàng hoặc xanh), đau tinh hoàn. Nhiều ca nhẹ hoặc không triệu chứng.
- Giang mai: vết loét thường không đau, sau đó có thể phát ban; có thể tiến triển nặng nếu không điều trị.
- Herpes sinh dục: mụn nước đau, loét, tái phát.
- HPV: có thể gây mụn cóc sinh dục; một số týp liên quan đến ung thư.
- HIV: giai đoạn đầu có thể giống cúm hoặc không có triệu chứng.
- Viêm gan B: lây qua đường tình dục và máu; có vaccine.
- Trichomonas và các nguyên nhân khác gây viêm niệu đạo.
Các triệu chứng nên lưu ý
Tiểu buốt hoặc rát, tiết dịch lạ, đau hoặc sưng bìu, loét, mụn nước, nốt sần ở vùng kín, nổi hạch bẹn, ngứa niệu đạo, đau khi xuất tinh. Cần phân biệt với kích ứng hay viêm quy đầu, xem mụn, ngứa, nổi hạt ở vùng kín nam.
Khi nào nên xét nghiệm
Theo khuyến cáo của các cơ quan như CDC và WHO, nên xét nghiệm khi có triệu chứng, sau quan hệ không bảo vệ, khi có bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình, khi bạn tình được chẩn đoán STI, hoặc trước khi bỏ bao cao su với bạn tình mới. Tần suất cụ thể tùy nguy cơ cá nhân; hãy hỏi bác sĩ. Xét nghiệm HIV nên làm ít nhất một lần cho người trưởng thành có quan hệ tình dục, và lặp lại theo nguy cơ. Nhớ rằng có “cửa sổ” từ lúc nhiễm đến lúc xét nghiệm phát hiện được; bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm làm.
Điều trị
Nhiều STI do vi khuẩn (lậu, Chlamydia, giang mai) chữa khỏi bằng kháng sinh đúng chỉ định. Các bệnh do virus (herpes, HIV) có thể kiểm soát bằng thuốc nhưng thường không chữa khỏi hoàn toàn, và vẫn có thể lây khi không có triệu chứng. Hãy tránh tự mua thuốc, vì có thể che triệu chứng mà không điều trị hết. Bạn tình cũng cần được khám và điều trị.
Phòng ngừa
- Dùng bao cao su đúng cách từ đầu đến cuối mỗi lần quan hệ, giúp giảm nguy cơ lây nhiều STI nhưng không loại trừ hoàn toàn, nhất là bệnh lây qua tiếp xúc da như herpes, HPV. Xem chọn bao cao su đúng size và chất liệu.
- Tiêm vaccine HPV và viêm gan B, xem tiêm ngừa HPV cho nam.
- Hạn chế số bạn tình, nói chuyện cởi mở và cùng xét nghiệm với bạn tình mới.
- Không dùng chung kim tiêm, dụng cụ cá nhân dính máu.
Bạn có thể tham khảo các loại bao cao su và gel bôi trơn. Dầu hoặc kem gốc dầu làm hỏng bao cao su latex, nên dùng gel gốc nước.
Biến chứng nếu bỏ qua
Viêm mào tinh, viêm niệu đạo, nguy cơ vô sinh, tổn thương nặng do giang mai muộn, tăng nguy cơ lây HIV. Xem thêm tinh trùng và vô sinh nam.
Khi nào nên đi khám
Hãy đi khám ngay nếu có tiết dịch lạ, tiểu buốt, loét, mụn nước, đau bìu, sốt hoặc sau quan hệ nguy cơ cao; với nguy cơ HIV rất gần đây, hãy hỏi cơ sở y tế về điều trị dự phòng sau phơi nhiễm, càng sớm càng tốt. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
Tóm lại
Xét nghiệm định kỳ theo nguy cơ, dùng bao cao su đúng cách và tiêm vaccine là cách bảo vệ hiệu quả. Đừng chờ có triệu chứng mới kiểm tra.
