Thuốc tránh thai khẩn cấp dùng sau quan hệ không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai thất bại, càng sớm càng tốt vì hiệu quả giảm dần theo thời gian. Nó không phải thuốc phá thai và không dùng làm biện pháp tránh thai thường xuyên.
Khi nào nên cân nhắc
Quan hệ không dùng biện pháp, bao cao su bị rách hoặc tuột, quên nhiều viên thuốc tránh thai, hoặc bị cưỡng ép. Nếu nghi ngờ, đừng chờ: càng uống sớm càng hiệu quả. Thuốc có thể được bán ở nhà thuốc; hãy hỏi dược sĩ để được hướng dẫn đúng liều và loại.
Các lựa chọn
Theo WHO và các hướng dẫn y tế quốc tế, có các cách chính:
- Viên chứa levonorgestrel: thường uống một liều càng sớm càng tốt, hiệu quả nhất trong 72 giờ đầu và giảm dần sau đó.
- Viên chứa ulipristal acetate: có thể dùng đến 120 giờ (5 ngày), tùy thuốc có ở từng nơi.
- Vòng tránh thai chứa đồng: đặt trong vòng 5 ngày sau quan hệ; đây là cách khẩn cấp hiệu quả cao nhất và còn tránh thai tiếp.
Thuốc có sẵn ở Việt Nam có thể khác nhau, nên hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về loại cụ thể.
Hiệu quả và hạn chế
Thuốc giúp giảm nguy cơ có thai nhưng không đạt 100%. Hiệu quả giảm khi uống muộn. Một số người có cân nặng cao hơn có thể kém hiệu quả với levonorgestrel; hãy hỏi bác sĩ. Thuốc không phòng bệnh lây qua đường tình dục. Nếu sau khi uống bạn nôn trong vòng vài giờ, hãy hỏi dược sĩ có cần uống lại không.
Tác dụng phụ thường gặp
Buồn nôn, đau đầu, mệt, căng ngực, đau bụng dưới nhẹ, và kinh nguyệt đến sớm hoặc muộn vài ngày. Các triệu chứng thường nhẹ và qua nhanh. Lần có kinh sau đó có thể khác thường. Xem thêm trễ kinh sau quan hệ khi nào nên thử thai.
Những hiểu lầm
Thuốc tránh thai khẩn cấp không gây vô sinh, không phá thai đã làm tổ, và không nên dùng thay cho biện pháp thường xuyên vì kém hiệu quả hơn và có thể làm rối loạn chu kỳ. Hãy chọn một biện pháp đều đặn; xem tổng quan các biện pháp tránh thai.
Khi nào nên đi khám
Nếu trễ kinh hơn một tuần sau khi uống, hãy thử thai. Đau bụng dưới dữ dội một bên, ra máu bất thường hoặc ngất cần đi khám ngay vì có thể là thai ngoài tử cung. Bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn bác sĩ.
Hỏi: Một năm uống được mấy lần?
Thuốc không gây hại nghiêm trọng khi dùng không thường xuyên, nhưng không có giới hạn an toàn tuyệt đối được ghi nhận và vì hiệu quả thấp hơn biện pháp thường xuyên, không nên dùng nhiều lần. Nếu bạn phải dùng lặp lại, hãy gặp bác sĩ để chọn biện pháp đều đặn.
Hỏi: Có thể dùng khi đang cho con bú không?
Nhiều loại có thể dùng, nhưng hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về loại cụ thể và thời gian ngưng cho bé bú nếu cần.
Tóm lại
Uống càng sớm càng tốt, chọn đúng loại theo thời gian, không coi là biện pháp thường xuyên và thử thai nếu trễ kinh. Bao cao su vẫn là lựa chọn giúp tránh sự cố; xem bao cao su.
