Testosterone là hormone quan trọng đối với nam giới, ảnh hưởng đến cơ bắp, ham muốn, năng lượng và sinh sản. Bài viết giải thích suy sinh dục nam theo Mayo Clinic: khi nào cơ thể thiếu testosterone và vì sao không nên tự điều trị.
Suy sinh dục nam là gì?
Mayo Clinic định nghĩa đây là tình trạng cơ thể không sản xuất đủ testosterone, hoặc không đủ tinh trùng, hoặc cả hai. Có người sinh ra đã mắc; có người khởi phát về sau, thường do chấn thương hoặc nhiễm trùng. Nguyên nhân và thời điểm khởi phát quyết định cách điều trị; liệu pháp thay thế testosterone có thể điều trị một số loại.
Biểu hiện ở người trưởng thành
Mayo Clinic cho biết triệu chứng sớm có thể gồm giảm ham muốn, giảm năng lượng và trầm cảm. Theo thời gian có thể xuất hiện:
- Khó có hoặc giữ cương cứng.
- Khó có con.
- Lông mặt và lông cơ thể thưa dần.
- Giảm khối lượng cơ.
- Vú to (nữ hóa tuyến vú).
- Giảm mật độ xương, loãng xương.
Trong trường hợp nặng có thể có thay đổi tinh thần và cảm xúc như khó tập trung, bốc hỏa, giống triệu chứng mãn kinh. Ở trẻ vị thành niên, bệnh có thể làm chậm dậy thì.
Hai loại nguyên nhân
Mayo Clinic phân biệt:
- Nguyên phát: vấn đề nằm ở tinh hoàn, ví dụ hội chứng Klinefelter, tinh hoàn ẩn, viêm tinh hoàn do quai bị, nhiễm sắt quá mức (hemochromatosis), chấn thương tinh hoàn, hóa trị hoặc xạ trị.
- Thứ phát: vấn đề nằm ở vùng não điều khiển (vùng dưới đồi và tuyến yên), ví dụ hội chứng Kallmann, bệnh tuyến yên, bệnh viêm, HIV/AIDS, một số thuốc (như thuốc giảm đau opioid), ngưng thở khi ngủ không điều trị, béo phì và tuổi tác.
Mayo Clinic ghi nhận nồng độ testosterone giảm dần theo tuổi, tốc độ khác nhau giữa từng người.
Yếu tố nguy cơ và biến chứng
Yếu tố nguy cơ gồm HIV/AIDS, từng hóa trị hay xạ trị, tuổi tác, béo phì, thiếu dinh dưỡng và ngưng thở khi ngủ; cũng có yếu tố gia đình. Biến chứng của hạ testosterone không điều trị có thể gồm bất thường cơ quan sinh dục, vú to, vô sinh, rối loạn cương, loãng xương và hình ảnh bản thân kém.
Nên làm gì?
Mayo Clinic khuyên hẹn khám nếu bạn có triệu chứng của suy sinh dục nam, vì tìm ra nguyên nhân là bước đầu tiên quan trọng để điều trị đúng. Hãy tránh tự dùng testosterone hay thực phẩm chức năng “tăng nội tiết” khi chưa được chẩn đoán; một số thuốc và sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể chứa hoạt chất ẩn (xem bài về thuốc cường dương bán trên mạng).
Khi nào nên đi khám
- Giảm ham muốn, mệt mỏi, trầm cảm kéo dài kèm khó cương hoặc giảm cơ.
- Vú to, lông thưa, đau xương hoặc xương yếu bất thường.
- Khó có con.
- Bạn đang dùng thuốc như opioid hoặc đã điều trị ung thư và thấy các thay đổi trên.
Bài viết chỉ mang tính thông tin giáo dục, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay điều trị của bác sĩ. Nếu bạn có triệu chứng bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.
