Dòng tiểu yếu dần, phải dậy đi tiểu đêm nhiều lần là chuyện nhiều đàn ông từ khoảng 50 tuổi gặp. Theo NHS, phì đại tuyến tiền liệt lành tính khá phổ biến, thường không nghiêm trọng và có nhiều cách giúp cải thiện nếu cần.
Tuyến tiền liệt và vì sao nó to ra?
NHS mô tả tuyến tiền liệt là tuyến nhỏ nằm dưới bàng quang, tạo tinh dịch và kiểm soát dòng nước tiểu từ bàng quang ra dương vật. Khi to ra, nó chèn lên niệu đạo và gây khó tiểu.
Nguyên nhân được cho là do thay đổi nồng độ hormone khi tuổi cao. Bạn dễ gặp hơn nếu trên 50 tuổi hoặc có người nhà bị. NHS nhấn mạnh phì đại lành tính không do ung thư gây ra và không làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.
Triệu chứng
- Khó bắt đầu đi tiểu, phải rặn.
- Dòng tiểu yếu, ngắt quãng, đi tiểu lâu hơn.
- Cảm giác tiểu không hết.
- Nhỏ giọt sau khi tiểu xong.
- Đi tiểu nhiều lần hoặc gấp, thức dậy đi tiểu ban đêm.
Các triệu chứng thường xuất hiện chậm và có thể nặng dần theo tuổi.
Vì sao vẫn phải đi khám?
NHS nhấn mạnh các triệu chứng tương tự có thể do bệnh nghiêm trọng hơn như ung thư tuyến tiền liệt; nếu do ung thư, phát hiện sớm có thể dễ điều trị hơn. Cần khám khẩn nếu tiểu ra máu (nước tiểu hồng, đỏ hoặc nâu), đau khi tiểu hoặc không thể đi tiểu.
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ hỏi triệu chứng, có thể khám bụng, dương vật và thăm khám trực tràng bằng ngón tay để ước tính kích thước tuyến. Bạn thường được yêu cầu ghi lại trong ít nhất 3 ngày lượng nước uống, số lần và lượng nước tiểu. Có thể xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu PSA; chuyên khoa có thể đo dòng tiểu, siêu âm bàng quang hoặc nội soi bàng quang.
Điều trị
NHS cho biết phì đại tuyến tiền liệt không phải lúc nào cũng cần điều trị. Nếu triệu chứng nhẹ, bác sĩ thường khuyên thay đổi lối sống trước.
Với triệu chứng vừa hoặc nặng, có thể dùng thuốc giúp đi tiểu dễ hơn (tamsulosin, doxazosin, alfuzosin), thuốc giảm tiểu gấp, nhiều lần (oxybutynin, tolterodine), hoặc thuốc ngăn tuyến lớn thêm (finasteride, dutasteride) nếu nguy cơ bệnh tiến triển cao. Các thuốc này có tác dụng phụ nên cần bác sĩ tư vấn.
Nếu thuốc không hiệu quả hoặc triệu chứng nặng, có thể phẫu thuật; phổ biến nhất là cắt đốt nội soi tuyến tiền liệt (TURP), và một số thủ thuật khác dùng laser, dòng điện, hơi nước, tia nước hoặc dụng cụ cấy nhỏ. Ngoài ra còn có hỗ trợ như tã, miếng lót, ống thông tiểu, tập kiểm soát bàng quang và các bài tập cơ sàn chậu.
Việc có thể làm tại nhà
Theo NHS: giảm rượu và caffeine; giảm lượng nước uống trước khi ngủ hoặc ra ngoài nhưng vẫn uống đủ ban ngày; ăn đủ chất xơ để tránh táo bón; giữ cân nặng hợp lý; chờ vài giây sau khi tiểu rồi thử tiểu lại; hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ xem thuốc bạn dùng cho bệnh khác có làm triệu chứng nặng thêm không. Không rặn khi đi tiểu, và không giảm nước uống quá nhiều vì có thể gây nhiễm khuẩn tiết niệu.
Khi nào nên đi khám
- Tiểu khó, dòng yếu, tiểu nhiều lần hoặc phải dậy tiểu đêm.
- Tiểu ra máu, đau khi tiểu hoặc không thể đi tiểu: khám khẩn.
- Triệu chứng thay đổi, nặng hơn hoặc bạn lo lắng về nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.
Bài viết chỉ mang tính thông tin giáo dục, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay điều trị của bác sĩ. Nếu bạn có triệu chứng bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được khám.
