Lo âu và trầm cảm là bệnh lý thật, không phải sự yếu đuối, và chúng thường làm giảm ham muốn, giao tiếp và cảm giác gần gũi. Nhận ra sớm và tìm sự giúp đỡ chuyên môn có thể cải thiện đáng kể cả sức khỏe tinh thần lẫn đời sống vợ chồng.
Dấu hiệu thường gặp
Trầm cảm: buồn hoặc trống rỗng kéo dài, mất hứng thú với việc từng thích, mệt mỏi, ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ, thay đổi cân nặng, khó tập trung, cảm giác vô dụng, có ý nghĩ tự làm hại.
Lo âu: lo lắng quá mức, hồi hộp, tim đập nhanh, khó thư giãn, dễ cáu, mất ngủ.
Nếu các dấu hiệu kéo dài hơn khoảng hai tuần và ảnh hưởng đến cuộc sống, nên gặp bác sĩ.
Ảnh hưởng lên đời sống vợ chồng
- Giảm ham muốn, khó đạt khoái cảm hoặc khó cương.
- Rút lui, ít nói chuyện, ít chạm vào nhau.
- Dễ cáu gắt hoặc phản ứng thái quá.
- Cảm giác tội lỗi hoặc xấu hổ, càng làm khoảng cách tăng.
Người bạn đời dễ hiểu nhầm đó là “không còn yêu” và cảm thấy bị từ chối; xem bị từ chối chuyện chăn gối. Một số thuốc điều trị trầm cảm cũng có thể làm giảm ham muốn hoặc khó đạt khoái cảm; không tự ý ngưng thuốc, hãy hỏi bác sĩ về cách điều chỉnh.
Nếu bạn là người đang chịu đựng
- Nói với bạn đời bằng những câu đơn giản: “Dạo này em không ổn, không phải vì anh.”
- Gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý; trị liệu và thuốc có thể giúp.
- Giữ vận động nhẹ, ngủ đủ và duy trì kết nối xã hội.
Nếu bạn là người bạn đời
- Lắng nghe, tránh nói “cứ vui lên đi” hay “nghĩ tích cực đi”.
- Chia sẻ việc nhà, giảm áp lực.
- Giữ thân mật không đòi hỏi: ôm, ngồi cạnh nhau.
- Khuyến khích đi khám và đi cùng nếu họ muốn.
- Chăm sóc cả bản thân bạn.
Xem căng thẳng làm giảm ham muốn và giữ cảm xúc khi bạn đời bệnh kéo dài.
Giữ gần gũi theo nhịp phù hợp
Đừng ép nhau phải quan hệ. Những khoảnh khắc nhẹ nhàng như tắm nước ấm, massage hay buổi tối yên tĩnh có thể giúp. Nếu hai người muốn thêm không khí thư giãn, nhóm đồ cho cặp đôi có vài lựa chọn nhẹ nhàng.
Khi nào cần giúp đỡ khẩn cấp
Nếu bạn hoặc người thân có ý nghĩ tự tử hay làm hại bản thân, hãy liên hệ cấp cứu, đường dây hỗ trợ tâm lý hoặc người thân ngay lập tức. Đừng để người đó ở một mình.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc có làm mất ham muốn mãi không? Tác dụng phụ thường liên quan đến thuốc và có thể điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc; hãy trao đổi với bác sĩ, đừng tự ngưng.
Trầm cảm có hết không? Trầm cảm điều trị được bằng trị liệu, thuốc hoặc kết hợp; càng can thiệp sớm càng tốt.
Tóm lại
Lo âu và trầm cảm ảnh hưởng đến cả ham muốn và giao tiếp. Hãy nhận diện, nói thật, tìm giúp đỡ chuyên môn và hỗ trợ nhau bằng sự kiên nhẫn.
